03 maja 2013

Różaneczniki – przegląd wybranych gatunków

Rhododendrony należą do najpiękniejszych krzewów ozdobnych, które możemy uprawiać w ogrodach. Pięknem i zróżnicowaniem kwiatów mogą im dorównać jedynie róże. Są wyjątkowe i niezwykle dekoracyjne.







Rhododendrowny zaliczane są do rodziny wrzosowatych (Ericaceae), a więc roślin preferujących kwaśne podłoże. Skupiają różaneczniki oraz azalie. Największe ich skupiska występują w Azji. W naturze możemy je podziwiać w Ameryce Północnej, Europie oraz Australii. Także w Polsce mamy dziko występującą reprezentantkę tego rodzaju- azalia pontyjska- Rhododendron flavum. Rododendrony  charakteryzują się  zimozielonym  bądź sezonowym ulistnieniem. Duże kwiaty, zebrane zazwyczaj w baldachogrona, zależnie od gatunku, ukazują się od marca do lipca. Rodzaj skupia setki gatunków, choć nieliczne zyskały uznanie  i popularność jako rośliny ozdobne. 

Jednym z najpopularniejszych gatunków różanecznika jest różanecznik fioletowy (katawbijski)- Rhododendron catawbiense. Jest krzewem, osiągającym w optymalnych warunkach nawet 10 m wysokości, ale w naszym kraju osiąga maksymalnie do 5 m. Trzeba zauważyć, że bardziej rozrasta się na boki niż w górę. Charakteryzuje się skórzastymi, nagimi oraz eliptycznymi liśćmi. Jego lilaróżowe kwiaty z zielonymi plamami, ukazują się w maju. Naturalne siedliska różanecznika fioletowego występują w Ameryce Północnej. Gatunek wykazuje dużą mrozoodporność. 


Większe znaczenie pod względem dekoracyjności wykazują jego odmiany zaliczane do grupy ‘Catawbiense- Hybridum’. Do bardzo popularnych należy odmiana ‘Nova Zembla’ o rubinowych kwiatach, ‘Daniela’ o kwiatach łososioworóżowych , ‘Rasputin’ o jasnoróżowych kwiatach. Kwiaty białe są charakterystyczne dla odmian ‘Catalgla’ i ‘Catawbiense Album’. Karminowymi kwiatami odznaczają się odmiany ‘Granat’, ‘Hero’. 






Różanecznik olbrzymi – Rhododendron maximum w swoich ojczystych stronach, osiąga  nawet do 12 m wysokości, a w uprawie tylko do 5 m. Od niego pochodzą odmiany zaliczane do grupy ‘Maximum- Hybridum’. Naturalne siedliska różanecznika olbrzymiego występują w Ameryce Północnej. Na przełomie maja i czerwca ukazują się jasnoróżowe bądź białe kwiaty. W Polsce nie jest często spotykany, choć ze względu na późniejsze kwitnienie powinien zostać bardziej rozpowszechniony. 

Ciekawe odmiany to ‘Maximum Album’ o białych kwiatach. ‘Tintoretto’ charakteryzuje się różowymi kwiatami z czerwonymi plamami, a odmiana ‘Burgemeester Aarts’ ciemnoczerwonymi. 


Większą odpornością na mrozy wykazuje Rhododendron smirnowii porastający Turcję i Kaukaz. Jego pędy oraz spodnia część liści pokryta jest gęstym kutnerem (przede wszystkim spodnia część liści). Kwiaty w barwie różowej są delikatniejsze niż u różanecznika fioletowego i ukazują się na przełomie maja i czerwca. W Polsce gatunek rzadko występujący. 


Odmiany powstałe na bazie tego gatunku wchodzą do grupy ‘Smirnowii- Hybridum’. Należą do niej m.in. ‘Delila’, ‘Ella’ o czerwonych kwiatach. 

Przewodnim gatunkiem dla odmian z grupy ‘Caucasicum- Hybridum’ jest różanecznik kaukaski- Rhododendron caucasicum. Należy do niższych gatunków  krzewów, zazwyczaj nie przekraczający jednego metra wysokości. Wykazuje powolny wzrost. Kwitnie na przełomie maja i czerwca i nie należy do łatwych w uprawie. 


Odmiany wchodzące do powyższej grupy wykazują zróżnicowanie pod względem okresu kwitnienia. Najwcześniejsze odmiany kwitną już w kwietniu. Bardziej znane odmiany to: ‘Pierre Moser’, ‘Jewess’, ‘Jacksonii’, ‘Cunningham’s White’. 

Pozostałe różaneczniki warte uwagi to różanecznik pontyjski (Rhododendron ponticum), różanecznik wielkolistny (R. macrophyllum), różanecznik krótkowocowy (R. brachycarpum). 

Z powyższego przeglądu bez trudu można zauważyć, że różnorodność gatunkowa jest znaczna, a odmianowa jeszcze bardziej cieszy. Dzięki dużemu zróżnicowaniu mamy możliwość, stworzenia takich kompozycji, które będą kwitły od wczesnej wiosny aż do lata.